Endotoksin
Gr(-) bakterinin hücre duvarındaki bir yapıdır. Septik şok gelişiminde potent bir mediatördür. Gr(-) ve Gr(+) bakterilerin duvarlarında ekzotoksinlerde bulunabilir. Gr(-) endotoksini Lipopolisakkarid (LPS) molekül yapısındadır. Vücuda girince makrofaj, kompleman ve koogulasyon sistemini aktive eder. Makrofajların aktive olması ile TNF-a, IL-1, IL-6, PAF, Nitrik oksit, oksidan maddeler salgılanır.
- Kompleman: Enfeksiyon, şok ve doku travmasını takiben aktive olur. C3a ve C5a aktive olur. Kompleman aktivasyonu ile vazodilatasyon ve vasküler permiabilitede artış olur. C5a nötrofil ve fagositler için güçlü bir kemoattraktan bir maddedir.
- Ekazanoidler: Araşidonik asit ürünleridir. Siklooksijenaz ve Lipooksijenaz enzimleri ile Prostoglandin ve Lökotrenler oluşur. Lökotrenler genellikle bronkokonstrüksiyon, VK yapar.
- Kinin: Düşük moleküller ağırlıklı maddelerdir. İnflamasyon, anafilaksi ve septik şokta rol oynar. Vajodilatasyon ve kapiller permiabilitede artış yapar. Lokal ödeme yol açar.
- Nitrik Oksid: Endotel kaynaklı gevşetici faktör (EDRF). Güçlü bir VD etki gösterir. platelet agregasyonunu inhibe eder.
- Sitokinler: Travma inflamasyon ve infeksiyonda bir çok hücre tarafından salınan küçük peptid moleküllerdir. SIRS, Şok, Sepsis ve MOF’de anahtar rol oynarlar.