Endokrin Hipertansiyon
| 
Author: Sekonder hipertansiyon hastalarının %15 kadarını oluşturur. Organizmada bulunan endokrin bezlerin genellikle hiperfonksiyonundan kaynaklanır (feokromositoma, primer hipermineralokortikoidizm, glukokortikoidizm, akromegali, hipertiroidi, hiperparatiroidi vb).
4.2.1. Feokromositoma: Nöroektodermal dokunun katekolamin sentezleyen tümörlerinden kaynaklanır. Seyrektir. Feokromositoma %10’lar tümörüdür: Tümör %90 adrenal bezdedir, %10 adrenal dışıdır, %10 bilateral gelişir, %10 maligndir. En sık görülen semptom aralıklı hipertansif ataklardır. Giderek azalan sıklıkta; başağrısı, hipotansif ataklar, terleme, çarpıntı, sinirlilik ve anksiyete hali ve titreme görülebilir. Feokromositoma’nın en sık tanı aldığı tarz multiple endokrin neoplazi (MEN) sendromlarıyla birlikteliktir. Ayırıcı tanıda, psödo-feokromositoma tabloları ekarte edilmelidir. Feokromositomaya benzer klinik olguların yalnızca 1/300’ünde feokromositoma tanısı konabilmektedir. Tanıda, plazma metanefrin ve katekolamin düzeylerinin ölçümü, idrarda total katekolamin, vanilmandelik asid ve metanefrinler ölçümü önemlidir. Bunlar içinde en değerli test spot idrarda metanefrin/kreatinin oranının ölçülmesidir. Tümörü lokalize etmek için öncelikli tercih edilmesi gereken testler BT veya MRI’dır. Bu incelemelerle saptanamayan hastalarda “131I-MIBG sintigrafisi” yapılmalıdır. Tedavide tümörün çıkartılması esastır. Ancak, hasta 1 hafta süreyle medikal tedavi ile ameliyata hazırlanmalıdır. Medikal tedavide öncelikle α-blokerler başlanır, semptomlar kontrol altına alındıktan sonra β-blokerler (taşikardi ve aritmileri önlemek için) tedaviye eklenir. Cerrahi tedavi sonrası kan basıncında ani düşmeler olabilir. Bu açıdan post-op anti-HT tedavi izlemi oldukça önemlidir.
4.2.2. Primer Hiperaldosteronizm: Aldosteron hormonunun otonom fazla yapımı ile gelişir. Sekonder hiperaldosteronizm nedenlerinden ayrılmalıdır. En sık belirti hipertansiyondur. Hastaların tümünde hipertansiyon vardır. Diğer belirtiler; EKG anormallikleri, kaslarda zayıflık, başağrısı ve yorgunluk şeklindedir. Neden çoğunlukla adrenal hiperplazi, adenom veya karsinomdur. Laboratuar bulguları arasında; hipokalemi, hiporeninemi, metabolik alkaloz, serum aldosteron düzeyi yüksekliği bulunmaktadır. Tedavide adrenalektomi esas yaklaşımdır.
4.2.3. Cushing Sendromu: ACTH-bağımlı veya ACTH-bağımsız glukokortikoid hipersekresyonudur. Hastaların %65-80 kadarında neden, ACTH sentezleyen hipofizer adenomdur (Cushing hastalığı). Hastaların %20 kadarında neden, primer adrenal patolojilerdir. Hastaların az bir kısmında da paraneoplastik ACTH sentezinden kaynaklanan ektopik Cushing sendromu vardır. Hastaların %80 kadarında hipertansiyon vardır. Diğer klinik belirtiler; abdominal obesite, aydede yüz görünümü, bufalo hump şeklinde boyun yapısı, ciltte striyalar, osteoporoz belirtileri, kaslarda atrofi şeklindedir. Ayırıcı tanıda morbid obesite ve ciddi alkol kullanımına bağlı psödo-Cushing görünümü akılda tutulmalıdır. Laboratuar verileri arasında; hipokalemi, metabolik alkaloz, hiperglisemi, hiperlipidemi, eosinopeni gibi spesifik olmayan bulgular yanında tanı için; bazal kortizol düzeyi, 24 saatlik idrarda serbest kortizol bakılması, deksametazon süpresyon testi gibi spesifik testler de kullanılmaktadır. Sorunun hipofizer mi adrenal kaynaklı mı olduğunun ayrılmasında görüntüleme metodları (BT, MRI) kullanılabilir. Cerrahi tedavi esastır.
4.2.4. Akromegali: Büyüme hormonunun aşırı sentezlenmesinden kaynaklanan bir sorundur. Bu hastalarda hipertansiyonun nedeni çoğunlukla büyüme hormonuna bağlı Na+ retansiyonudur. Primer neden düzeltilmelidir. Anti-HT tedavi genel popülasyondakinden farklı değildir.
4.2.5. Primer Hiperparatiroidizm: Hastaların %10-70’inde hipertansiyon vardır. Etyolojide hiperparatiroidizm ve hiperkalsemi en önemli mekanizmalardır. Tedavide PTH ve serum Ca++ düzeyi normalleştirilmelidir. Anti-HT tedavi genel popülasyonla aynıdır.
4.2.6. Hipertiroidizm: Hastalarda hipertansiyonun nedeni artmış kardiyak outputtur. Bu hastalarda primer nedenin ortadan kaldırılması yanı sıra anti-HT tedavide ilk seçilecek ajanlar kontrendikasyon yoksa β-blokerlerdir.
Son aramalar:
